⇾Queer-theory
De term queer is een omstreden woord dat ook als antilabel kan worden geïnterpreteerd. In het Engels staat queer bijvoorbeeld ook voor ‘flikker’ dat voor de één een geuzennaam kan zijn en voor de ander een scheldwoord. Queer is dus zeer contextgevoelig. Evenals lhbtiq+ is ook queer vandaag de dag een fluïde identiteit die niet voldoet aan de heteronormativiteit. Een paraplubegrip voor de seksuele- & genderdiversiteit. Queer impliceert ook activisme en verzet door het non-conformisme dat ervan uitgaat [1]. Maar het betreft geen homogene groep en niet iedere lhbtiq+-er identificeert zich als queer. Het is veeleer een multi-interpretabel-begrip en je zou queer kunnen opvatten als een levensbeschouwingidentiteit veelal populair onder de nieuwe lhbtiq+-generatie [2].
Het boek Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity (1990) wordt gezien als: “the founding texts of queer theory” [3] zoals de Amerikaanse filosoof Judith Butler het zelf opmerkt. De scheiding der seksen in louter man of vrouw en de reducering tot hetero- en homoseksualiteit is ‘genderhokjes denken’ vanuit een binair perspectief dat niet op ieder persoon van toepassing is. Queer-theory ondermijnt dit alles en gaat uit van de eigen seksuele- & genderidentiteitskeuze. Gender moet volgens Butler als een ‘performance’ worden geïnterpreteerd maar niet als een ‘genderrol’. “Het is eerder zo dat wij bij het uitbeelden van een gender altijd opnieuw vormgeven (‘perform’) aan de overgeleverde normen van dat gender” [4]. Dat is je performativiteit. Volgens Butler ligt de gendernorm niet van nature vast, zoals wordt geredeneerd vanuit het idee van biologisch essentialisme en hen gaat enkel uit van het sekse gender als culturele constructie waarin jezelf je lichaam en leven vormgeeft [5].
“What will and will not constitute an intelligible life, and how do presumptions about normative gender and sexuality determine in advance what will qualify as the “human” and the “livable”?” [6] is de gendervraag die Judith Butler zorgen baart in het boek Gender Trouble.
⇾Queer-kunst
Queer-kunst is een constructnaam van een ambigu kunstwerk dat vraagtekens oproept en ruimte geeft aan verbeelding, beschouwing en reflectie, dit met een al dan niet door de maker bedachte queer-laag of -thematiek. Een label dat het thema seksuele- & genderdiversiteit representeert en al interpreterend op het kunstwerk is geprojecteerd. Deze toegedichte identiteitslaag is net zo fluïde als de term queer zelf. In de context van de kijk & maakles is queer-kunst werk dat als ‘conversation piece’ ingezet kan worden om lhbtiq+-diversiteit bespreekbaar te maken. Grensvervaging van genders en seksualiteiten zorgt er dan ook voor dat we tegenwoordig veeleer over queer-kunst spreken als ‘paraplubegrip’ voor de diverse lhbtiq+-kunsten [7].
⇾Het is overigens niet de bedoeling om de kunstwerken en de makers ervan uit de #queer_beeldbank te labelen of te stigmatiseren als zijnde queer-kunst of queer-kunstenaars.
[1] Butler, 2011
[2] Anthonissen & Van Straaten, 2019
[3] Butler, 2002, p. vii
[4] Buelens, 2002, p. 51
[5] Buelens, 2002
[6] Butler, 2002, p. xxii
[7] Anthonissen & Van Straaten, 2019
